ناظم الاسلام كرمانى

436

تاريخ بيدارى ايرانيان ( فارسى )

ترجمه نموده و هم بحالات عين الدوله مسبوق و هم مقتضيات زمان را ميداند ( ممتاز الدوله در زمان مشروطيت اول مدتى رئيس مجلس بوده و امروز هم كه زمان طبع و تنقيد تاريخ بيدارى است وزير عدليه است شرح حالاتش عما قريب خواهد آمد . نگارنده اين نظامنامه را در تاريخ درج مينمايد كه وضع تأليفات و اندازه ترقى اين زمان و مرتبه دانش اهالى دست خواننده تاريخ آيد . در شمارهء نهم از سال پنجاه و نهم روزنامه ايران كه روزنامهء دولتى است كه مورخه پنجشنبه 19 جمادى الاولى سنه 1324 هجرى موافق 21 ژويت ماه فرانسه اين نظامنامه مندرج است و صورت آن از اينقرار است : قانون عدليه بتاريخ ربيع الثانى يونت‌ئيل 1324 بمدد تأييدات حضرت قادر متعال ترتيب و اساس ديوان عدالت عظمى كه مظهر عدل و نصفت ملوكانه است مطابق فصول و فقرات ذيل تشكيل و مرتب مىشود : فصل اول - تكاليف و حدود وزارت عدليه فقرهء اول - مطلق دعاوى و تظلماتى كه در ممالك محروسه ايران طرح مىشود اعم از اينكه متداعيين رعيت خارجه يا داخله يا از طبقهء نظام يا از صنف تجار باشند رسيدگى و حكم قضيه بالانحصار راجع بوزارت عدليه عظمى است . فقرهء دوم - در موقع محاكمات نظامى و خارجه و تجارتى حضور امناء وزارتخانه‌هاى جليلهء جنك و خارجه و تجارت در وزارت عدليه شرط است . فقرهء سيم - دايرهء وزارت عدليه در حكم محضر مبارك شخص شخيص همايونى شاهنشاهى است اعم از شاهزادگان عظام و وزراء فخام و ارباب مناصب لشكرى و كشورى و ساير طبقات مردم مطلقا هركس را وزارت عدليه احضار كند بايد خود او يا وكيل ثابت الوكالهء او در وزارت عدليه بدون تأمل و تجافى در موقع مقرر حاضر شود . فقرهء چهارم - وزارت عدليه در احضار اشخاص مدت معينى را مهلت قرار خواهد داد كه بتوانند در زمان مهلت خود را براى حضور در وزارت عدليه حاضر كنند و اگر با رعايت اين مهلت حاضر نشدند مطابق فصول جداگانه بتفاوت موضوع مطالب و دعاوى مورد مجازات خواهند بود . فقرهء پنجم - احكام و مقررات وزارت عدليه تالى حكم پادشاه و تخلف از آن بدون عفو و اغماض مستوجب مجازاتست . فقرهء ششم - مهر دولتى وزارت عدليه در حكم امضاء شخص همايون و احكام اين وزارتخانه مستغنى از امضاء شخص اول دولتست . فقرهء هفتم - وزارت عدليه براى هريك از ولايات و ممالك محروسه امناء عدليه مأمور خواهد كرد و حدود و تكاليف آنها مطابق مندرجات فصول ترتيب ادارهء وزارت عدليه معلوم خواهد شد . فقرهء هشتم - رؤساء عدليه ولايات و اجزاء وزارت عدليه بتصويب شخص وزير عدليه معين و در